Zeytinyağının Kadim Tarihi ile Tanışın

Zeytinyağının Kadim Tarihi ile Tanışın

Zeytinin tarihi kimilerine göre insanlığın başlangıcına kadar uzanır. Roma İmparatorluğu dönemi yazarlarından Columella zeytin ağacı için ¨Olea prima omnium arborum est.¨ yani ¨ Zeytin bütün ağaçların ilkidir ¨ diyerek bu inanışa dikkat çeker. Arkeolojik kazılar ise zeytin ağacının varlığını milattan önce 12000 yıl öncesine uzandığını ortaya koyar. Ancak zeytin ağacının bilinen varlığı ile zeytinyağının elde edilmesi daha farklı bir tarihçeye sahiptir. 

Zeytinyağının Tarihçesi 

Antik Çağ’da yaşamış Homeros, zeytinyağı için ¨Sıvı Altın¨ tabirini kullanır. Asırlar boyunca birçok inanış, bilim insanı ve edebi eser de zeytin ve zeytinyağının değerine vurgu yapmıştır. 

Zeytin ve zeytinyağına çağlar boyunca büyük bir önem verilmiştir.  Zeytinden zeytinyağı elde edilmesinin bilinen kronolojisi şöyledir:

  • Zeytin ağacı yaklaşık M.Ö 4000 yılında Samiler tarafından ıslah edilmiş ve kültür bitkisi haline getirilmiştir. Yani bu tarihten itibaren zeytin ağacı sadece doğada kendi kendine yetişmedi, insanlar tarafından da yetiştirilmeye başlandı.
  • M.Ö 2500 yıllarında Hammurabi, zeytin üretimi ve ticareti ile ilgili düzenlemeyi kanunlara geçirdi. Yine M.Ö 2500 yıllarına ait bir zeytin presleme aleti Mısır’daki Sakkara piramidinde bulundu. 
  • M.Ö 3000-1200 yılları arasını kapsayan tunç çağına ait arkeolojik kalıntılarda zeytinyağı elde etmede kullanılan zeytin presleri ve zeytinyağı saklamada kullanılan kaplar bulundu. Bu da tunç çağında zeytinyağı üretim ve kullanımının yaygınlaştığının bir işareti olarak görülebilir.
  • M.Ö. 1750-1200’lü yılları kapsayan geç bronz çağında baskı kollu presler kullanılmaya başlandı.
  • M.Ö 1700’lü yıllarda zeytinyağı üretiminde taş silindirler kullanılmaya başlandı. 
  • M.Ö 1000 yıllarında zeytinyağının yemeklerde kullanımı yaygınlaştı.
  • M.Ö 700 yılında zeytin fideleri Libya ve Tunus’a kadar ulaştı.
  • M.Ö 200’de ezilen zeytin hamurunun preslenmesi için arşimet vidası kullanılmaya başlandı. 
  • 1550 yılında Leonardo Da Vinci zeytinyağı presi tasarladı. Yine 1550’de Akdeniz’de zeytin üretimi doruk noktasına vardı.
  • 1717 tarihinde Vicenzo Mela prina yağı elde etti.
  • 1820 senesinde zeytinyağı elde etmek için hidrolik presler kullanılmaya başlandı.
  • 1927’de zeytinyağı üretiminde santrifüj sistemi kullanıldı. Bu sistem günümüzde zeytinyağı elde etmek için kullanılan kontinü sistemin öncüsüdür. 
  • 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nde “Zeytincilerin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması” kanunu çıkarıldı. Bu kanun ile zeytin fidanlığının oluşturulması, zeytinlerin aşılanması, bakımı gibi konularda uyulması gereken kurallar belirlendi. Böylece zeytin ağaçlarının korunması amaçlandı. 

Zeytinyağı, sağlığa yararları ve sahip olduğu aromatik lezzet sebebiyle günümüzde tüm dünyada tercih edilen bir yağ konumundadır.

Bir Antik Çağ Lezzeti ile Tanışın: Zeytin Mezesi

Zeytinyağının antik çağlara uzanan tarihine birlikte göz attık. Şimdi sıra yüzyıllar boyu üretilmeye devam edilen bu lezzeti, antik çağ yazarı Cato’nun tarifi ile denemeye ne dersiniz?  

M.Ö 234 ile 149 yılları arasında yaşamış Marcus Porcius Cato, antik çağ roma dönemi yemek kültürü ile ilgili bilgilere de yer verdiği ¨ Tarım Üzerine ¨ adlı kitabında şu zeytin mezesi tarifine yer verir:

Malzemeler:

  • Yeşil Zeytin
  • Siyah Zeytin
  • Zeytinyağı
  • Sedef Otu
  • Nane
  • Kişniş
  • Sirke
  • Rezene
  • Kimyon

Hazırlanışı:

¨Yeşil, siyah ya da karışık zeytinlerin çekirdeklerini çıkarın, sonra da aşağıdaki gibi hazırlayın: zeytinleri doğrayıp, yağ, sirke, kişniş, kimyon, rezene, sedef otu, nane ekleyin kavanoza koyun: yağ hepsini kaplamalı. Kullanıma hazırdır.¨

Sıcak veya soğuk tariflerde hangi zeytinyağını kullanabileceğiniz ile ilgili bilgi almak için ¨Hangi Yemekte Hangi Zeytinyağı Kullanılır?¨ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.


Sosyal medyada paylaşın

Ara

 

Popüler Yazılar

 

Benzer Yazılar