Karbon Ayak İzini Azaltmaya Mutfaktan Başlayın

Karbon ayak izi, kullandığınız bir eşya ya da faydalandığınız bir hizmetin dolaylı ya da doğrudan neden olduğu sera gazı (GHG) emisyonudur. Karbon ayak izi denildiği zaman öncelikle kullanım aşaması akla gelse de aslında bu tüm süreçleri kapsar. Örneğin karbon ayak izi, sadece bir aracı sürerken ortaya çıkmaz. Aracın ham maddesinin elde edilmesi, üretimi, kullanımı ve ömrünü tamamlama süreçlerinde açığa çıkan sera gazının tamamını ifade eder. 

Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

Her insanın tüketim alışkanlıklarına bağlı olarak farklı boyutlarda karbon ayak izi vardır. Karbondioksit (CO2) üzerinden ölçülen karbon ayak izi miktarını azaltmak, bu alışkanlıklarda yapılacak bazı değişikliklere bağlıdır. Hem ısı ile elektrik kullanımı hem de gıda tüketimi gerçekleştiği için karbon ayak izinin önemli bir kısmı evlerde açığa çıkar. 

Küresel ısınmanın nedenlerinden biri olan karbon ayak izini azaltmak için ilk adımı evlerimizde atabiliriz. Gelin, kaynak kullanımının en yoğun olduğu mutfakta neleri değiştirebileceğimize birlikte bakalım, yaşanabilir bir gelecek için harekete geçelim.

Doğa Dostu Gıdalar Tercih Edebilirsiniz

Yapılan araştırmalara göre evdeki tüketimler sonucu açığa karbon ayak izinin yaklaşık %10 ila %30’unun nedeni gıda. Gıda karbon ayak izini azaltmak için de öncelikle yerli üretimle elde edilen besinleri tüketmeye özen gösterebilirsiniz. Çünkü ithal edilen ürünlerin nakliyesi esnasında kullanılan araçlar da karbon ayak izini artırır. 

Taşımacılık, besin karbon ayak izinin sadece bir parçası. Gıda üretim aşamaları da karbon ayak izinde büyük rol oynuyor. Özellikle yoğun et tüketiminin sera gazı salınımına yol açtığı biliniyor. Hatta yemek türlerine göre sera gazı salınımının belirlendiği bir araştırmaya göre et, karbon ayak izinin %56.6’sından sorumlu iken sebzeler %2.6’sından, balık ve deniz ürünleri ise %5.8’inden sorumlu. 

Dünya Sağlık Örgütü’nün Sürdürülebilir Sağlıklı Diyetler raporu hakkında bilgi verdiğimiz Yaşanabilir Bir Gelecek İçin: Sürdürülebilir Beslenme başlıklı yazımızı okuyarak et tüketiminizde yapabileceğiniz değişiklikleri öğrenebilirsiniz. 

Üretim aşamaları çevreye zarar vermeyen gıdaları tercih ederek de karbon ayak izini azaltabilirsiniz. Buna bir örnek olarak Uluslararası Zeytin Konseyi’nin (IOC) yaptığı araştırmayı verebiliriz. IOC’nin verilerine göre zeytin ağacı yüksek oranda karbondioksit emer. Zeytinyağı üretiminde açığa çıkan karbondioksitten çok daha fazlasını emerek üretim sürecinin çevre dostu olmasını sağlar. Aynı araştırmaya göre dünya zeytinyağı üretimi için gerekli zeytin ağaçlarının varlığı, 7 milyon nüfuslu bir şehrin ürettiği karbon ayak izini emebilir. 

Mutfak Eşyaları Kullanımı Gözden Geçirebilirsiniz

Karbon emisyonunun %29’u elektrik tüketiminden kaynaklanır. Birçok beyaz eşyanın kullanıldığı mutfak ise evin en çok enerji tüketilen alanlarındandır. Enerji tüketimini en aza indirerek karbon ayak izini düşürmenin bazı yolları şunlardır:

  • Buzdolabına koyacağınız yiyecek ve içeceklerin üstünü kapatmaya dikkat edebilirsiniz. Nem ne kadar yoğun olursa buzdolabı kompresörü daha fazla çalışarak elektrik harcayabilir. Ayrıca buzdolabına sıcak yemek koymamaya özen gösterebilirsiniz. 
  • Fırın ya da kalorifer gibi ısı kaynaklarına yakın bir yere konumlandırmanız buzdolabının soğumak için daha fazla çalışmasına neden olabilir.
  • Tava veya tencerenin ocak üzeri için uygun boyutta olmasına dikkat edebilirsiniz. Büyük bir ocak gözünün üzerine küçük bir tava koyduğunuzda ateşin bir kısmı boşuna harcanacaktır. Kısa sürede ısınması için de tencere ve tavaları kapaklarıyla kullanabilirsiniz.
  • Mutfağınızdaki tüm beyaz eşyaların enerji sınıflarını kontrol edebilirsiniz. Eski cihazlarınızı A gibi yüksek enerji tasarrufu sağlayan türleri ile değiştirebilirsiniz.
  • Buzdolabı kapağını sık açmamaya özen gösterebilir, kapak tam kapanmıyorsa tamir ettirebilirsiniz.
  • Bulaşık makinenizi sadece tam dolduğunda çalıştırabilir ve özellikle az yağlı bulaşıklarınızı Eco makine ayarında yıkayabilirsiniz.

Mutfak Atıklarını En Aza İndirebilirsiniz

Üretilen gıdaların üçte birinin çöpe gittiği tahmin ediliyor. Çöpe giden gıdalar ise çevreye zararıyla bilinen metan gazının açığa çıkmasına neden oluyor. Bu nedenle iklim değişikliği ile mücadelede gıda israfının da önemli bir yeri bulunuyor. 

İhtiyaç fazlası gıda almamak için haftalık tüketiminizi inceleyebilirsiniz. Hızla bozulan yiyecekleri önce tüketebilir ya da alternatiflerini tercih edebilirsiniz. Örneğin kekik, nane, reyhan gibi taze otlar yerine uzun süre muhafaza edilebilen kuru hallerini satın alabilirsiniz. Çöpe giden gıda miktarını azaltarak çevreyi korumanın diğer yollarını öğrenmek için de Yiyecek İsrafını Önlemenin 5 Yolu başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. 

Elbette çöpe giden ve çevreyi kirleten tek mutfak malzemesi yiyecek değil. Mutfakta sıkça kullanılan pipet, kağıt havlu, peçete gibi tek kullanımlık malzemeler de önemli bir atık kaynağı. Tek kullanımlık ve ambalajlı ürünleri satın almamaya özen gösterebilirsiniz. 

Karbon ayak izini azaltarak sürdürülebilir bir yaşama destek vermek sizin elinizde. Ancak gıda tüketimi ve eşya kullanımı alışkanlıklarının herkese özel olduğunu hatırlamakta fayda var. Siz de mutfak alışkanlıklarınızı gözden geçirerek bireysel tercihlerinizde değişiklikler yapabilirsiniz.


Sosyal medyada paylaşın

Ara

 

Popüler Yazılar

 

Benzer Yazılar